Sektori i natyres

Sektori i Natyrës në kuadër të Drejtorisë së Mjedisit Jetësor pranë Ministrisë së Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor e zbaton mbrojtjen e natyrës përmes mbrojtjes së llojllojshmërisë biologjike dhe të peisazhit dhe mbrojtjes së trashëgimisë natyrore në zonat e mbrojtura dhe jashtë nga zonat e mbrojtura, si dhe mbrojtja e relikteve natyrore.

Llojllojshmëria e reliefit, karakteristikat klimatike, ekologjike, hidrologjike dhe pedologjike kontribuojnë që Republika e Maqedonisë të posedojë një gjeodiversitet dhe biodiversitet të rëndësishëm.

Në Republikën e Maqedonisë rrjeti i zonave të mbrojtura përfshin 81 zona, të cilat përfshijnë rreth 9.05% të territorit të vendit. Pjesa më e madhe përbëhet nga tre parqet kombëtare, Pelisterit, Galiçicës dhe Mavrovës, me 4,5%, monumentet e natyrës përfshijnë 2,7%, ndërsa zona disaqëllimore Jasen 1% të territorit kombëtarë. Një sipërfaqe relativisht të vogël (0,4%) zënë rezervatet strikte natyrore, peisazhet e mbrojtura me 0,21%, ndërsa më së paku 0,1%, përfshin kategoria e parkut të natyrës.

Në nivel kombëtarë, diversiteti i llojeve është paraqitur me rreth 18.000 taksone të florës së egër, këpurdhave dhe faunës. Me rëndësi të posaçme është qjo se në Maqedoni ekzistojnë 976 lloje endemike prej të cilëve 870 lloje janë endeme maqedonase. Në zonen e Republikës së Maqedonisë janë regjistruar 270 bashkësi bimësh, me dominimin e bashkësive barishtore dhe pyjore.

Republika e Maqedonisë ka një numër të konsiderueshëm të dukurive dhe formave gjeomorfologjike, si nga periudha më e hershme parakambrike ashtu edhe nga kohërat më të reja recente. Mjaftë të rëndësishme janë format nëntokësore speleologjike, shpellat (janë regjistruar rreth 150 në Maqedoni), format hidrogjeologjike (akuifere dhe burime), si dhe format mbitokësore gjeomorfologjike nga lloji dhe karakteri më i ndryshëm.

Personi për kontakt:

mr.VllatkoTërpevski

e-mail: v.trpeski@moepp.gov.mk

STUDIMET:

Studimi për rivlerësimin e vlerave natyrore të zonës së mbrojtur monumenti i natyrës “Kanjoni Matka”

Studimi i rivlerësimit të vlerave të natyrës të zonës së mbrojtur rezervati natyrorë strikt “Тikveshi”

Studimi i vlerësimit të vlerave të natyrës në zonën disaqëllimore „Јаsen“

Studimi i vlerësimit të vlerave të natyrës të Malit Bellasicë

- Studimi i rivlerësimit të zonës së mbrojtur Mavrovë

Studimi i vlerësimit me një propozim për formimin e peisazhit të mbrojtur Malet e Osogovës 

Studimi i fizibilitetit për Ezerani

Vlerësimi i vlerave të natyrës të Malit Sharr dhe vlerësimi i vlerës së tij tregtare

Në Sektorin e Natyrës ekzistojnë katër njësi organizative:

Në bazë të sistematizimit ekzistues të Ministrisë së Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor (МMJPH), Departamenti i Mbrojtjes së Trashëgimisë Natyrore (DMTN) funksionon si një pjesë e Sektorit të Natyrës në kuadër të Drejtorisë së Mjedisit Jetësor.
Rregulla bazë ligjore sipas të cilës punon dhe vepron Departamenti i Mbrojtjes sëTrashëgimisë Natyrore është Ligji i Mjedisit Jetësor (“Gaz. Zyrtare e RM-së” nr. 67/04,14/06, 84/07, 35/10, 47/11, 148/11, 59/12 dhe 13/13), ndërsa në punën e përditshme për lëndë të posaçme zbatohet edhe Ligji i Mjedisit Jetësor (“Gaz. Zyrtare e RM-së” nr.53/2005, 81/2005, 24/2007, 159/2008, 83/2009, 48/2010, 124/2010, 51/2011, 123/2012 dhe 93/2013), si dhe ligjet e sektorëve të tjerë.

Kompetencat e këtij departamenti janë:
• hartimi i ndryshimeve dhe plotësimeve të Ligjit për Mbrojtjen e Natyrës
• hartimi i akteve nënligjore në pajtim me ligjin e përmendur,
• përgatitja e informative për mbledhjen qeveritare nga sfera e mjedisit jetësor,
• përgatitja e mendimeve në lidhje me ligjet dhe aktet nënligjore nga sektorë të tjerë,
• mbajtja e procedurave para Qeverisë dhe Kuvendit të RM për shpalljen dhe rishpalljen e zonave të mbrojtura,
• përgatitja e strategjive, planeve dhe programeve për mbrojtjen e natyrës,
• implementimi i dokumenteve ndërkombëtare për mbrojtjen e natyrës,
• dhënia e lejeve për hulumtime shkencore në natyrë, kur bëhet fjalë për hulumtimet në zonën e natyrës,
• dhënia e pëlqimit Planeve të menaxhimit me zonat e mbrojtura
• dhënia e pëlqimit Programit Vjetorë të mbrojtjes së natyrës,
• përgatitja e mendimeve në lidhje me çështje të ndryshme që kanë të bëjnë me trashëgiminë natyrore (mendime për lokacione për ndërtimin e objekteve investuese, stacioneve bazë të telefonisë mobile, hidrocentraleve të vogla, baseneve për kultivimin e peshqve, autostrada, linja hekurudhore etj.
• Vendosjen e bashkëpunimit dhe komunikimit të rregullt me organet shtetërore (ministritë, vetëqeverisjet lokale, ndërmarrjet publike etj.), institucionet shkencore dhe profesionale, organizazat joqeveritare etj.,
• Ofrimi i ndihmës profesionale dhe bashkëpunimi me menaxherët në zonat e mbrojtura,
• Mbajtja e regjistrit të zonave të mbrojtura,
• Pjesëmarrja në konferenca profesionale dhe shkencore, trajnime dhe punëtori në vend dhe jashtë vendit nga sfera e mbrojtjes së natyrës,
• Zbatimi i rezultateve të hulumtimeve shkencore në sferën e mbrojtjes së natyrës, zbatimi i rezultateve të hulumtimeve shkencore në sferën e mbrojtjes së natyrës,popularizimi i mbrojtjes së natyrës përmes mediave të shtypura dhe elektronike.

Departamenti i biodiversitetit është formuar në qershor të vitit 2001, në kuadër të Drejtorisë së Mjedisit Jetësor me detyrë që të kujdeset për statusin e komponenteve themelore të llojllojshmërisë biologjike në Republikën e Maqedonisë.

Kompetencat e këtij departamenti janë:

• Përgatitja e propozimeve për ndryshimet e rregullave ekzistuese dhe sjelljen e rregullave të reja ligjore për ruajtjen e biodiversitetit,
• Çështje hulumtuse për vlerësimin e lokaliteteve me lloje të egra bimore endemike, relikte, të rralla dhe lloje të kërcënuara (floradiversiteti), kërpudha (diversiteti I kërpudhave ) dhe llojeve të shtazëve (diversiteti i faunës),
• Koordinimi i projekteve për sanimin dhe revitalizimin e vendbanimeve të degraduara natyrore,
• Reintroduksioni i llojeve të egra të kërcënuara në habitatet natyrore,
• Inicimi dhe pjesëmarrja në përpunimin e materialeve edukative dhe organizimi I seminareve dhe punëtorive për ngritjen e vetëdijes publike te të rinjtë për rëndësinë e biodiversitetit,
• Popullarizimi dhe prezentimi i biodiversitetit,
• Bashkëpunimi me agjencitë specialistike të KB (UNEP, UNESCO, UNDP, FAO) dhe organizatat ndërkombëtareи (IUCN, Wetlands International, BirdLife International, WWF, WUB, BIONET, GROMS), bashkësitë dhe organizatat rajonale (CE, EU, ECNC, EEA, EECONET, EURONATUR, REC, CEEWEB, BIOECO, BALET),
• Bashkëpunimi me sekretariatet e konventave dhe marrëveshjeve ndërkombëtare të ratifikuara nga Republika e Maqedonisë (Rio-Konventa, Konventa e Bernit, Bonit,Ramsarit, Vashingtonit, UNESCO-konventa, marrëveshja e Hagës dhe Londrës) në implementimin e kritereve ndërkombëtare, standardet dhe normat për ruajtjen e biodiversitetit në nivel kombëtarë, rajonal dhe global,
• Përgatitja e propozimeve për ratifikimin e konventave, marrëveshjeve dhe protokolleve ndërkombëtare nga kjo sferë,
• Zbatimi i parimit të shfrytëzimit të qëndrueshëm të bioresurseve,
• Përgatitja e (në bashkëpunim me komitetet kombëtare ) raporteve kombëtare për implementimin e konventave dhe marrëveshjeve ndërkombëtare në Republikën e Maqedonisë dhe vendosja e web-faqes së Ministrisë, përkatësisht e web-faqeve të sekretariateve të të njëjtave,
• Pjesëmarrja në konferencat, simpoziumet, kongreset dhe seminaret në të cilat prezentohen rezulatet dhe informatat për statusin e biodiversitetit në suaza globale dhe rajonale,
• Bashkëpunimi me organe të tjera, shkencore, institucione profesionale në realizimin e aktiviteteve programore për ruajtjen e biodiversitetit

Procedura administrative:

• Kërkesa për marrjen e lejes për grumbullimin e llojeve të egra të mbrojtura dhe të tanguara të bimëve, kërpudhave dhe shtazëve dhe pjesëve të tyre
• Kërkesë për marrjen e lejes për importimin e llojeve të egra të kërcënuara dhe të mbrojtura të bimëve , kërpudhave dhe shtazëve dhe pjesëve të tyre
• Kërkesë për marrjen e lejes për importimin e llojeve të egra të mbrojtura dhe të kërcënuara të bimëve , kërpudhave dhe shpezëve dhe pjesëve të tyre
• Dhënia e lejeve për hulumtime shkencore në natyrë
• Kërkesë për dhënien e CITES-lejes për import
• Kërkesa për dhënien e CITES- lejes për eksport
• Kërkesë për marrjen e lejes për ruajtjen e llojeve të egra të kafshëve në robëri.

Në bazë të sistematizimit ekzistues të Ministrisë së Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor, Departamenti për Rregullimin e Hapësirës së Zonave të  Mbrojtura dhe Gjeodiversiteti funksionon si një pjesë e Sektorit të Natyrës në kuadër të Drejtorisë së Mjedisit Jetësor.

Kompetencat e këtij departamenti janë:

- Planifikimi, Mbrojtja dhe menaxhimi i zonave të mbrojtura,
- Vendosja e bashkëpunimit ndërsektorial dhe ndërdikasterial në fushën e mbrojtjes së mjedisit jetësor, mbrojtjes së gjeodiversitetit dhe planifikimit dhe rregullimit të hapësirës,
- Sigurimi i ndihmës profesionale gjatë përgatitjes së projekteve për rregullimin e hapëirës  në zonat e mbrojtura,
- Dhënia e miratimit në procedurën e sjelljes së dokumenteve të dokumantacionit hapësinor të planit, nëse përfshirja e planit gjindet në kufijtë e zonave të mbrojtura të përcaktuara me ligj, nenin 16 i Ligjit për Mbrojtjen e Natyrës (“Gazeta Zyrtare e RM-së”, nr. 67/04, 14/06 dhe 84/07, 35/10, 47/11, 148/11, 59/12, 13/13),
- Dhënia e mendimit profesional në procedurën e përcaktimit të statusit juridik të objekteve të ndërtuara pa leje, në qoftë se ndërtesë e ndërtuar pa leje gjindet brenda kufijve të parkut kombëtar, monumentit të natyrës, parkut natyror, zonës së peizazhit ose rajonit për shum shërbime të tjera, neni 18 i Ligjit për Veprimin e Objekteve të Ndërtuara pa Leje (“Gazeta Zyrtare e RM-së” nr. 23/11, 54/11 dhe 155/12),
- Nxjerrja e të dhënave dhe informatave për ekzistimin e trashëgimisë natyrore në procedurën e zhvillimit të dokumenteve të planit urban, neni 29 i Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urban (“Gazeta Zyrtare e RM-së nr. 124/10, 18/11, 53/11, 60/11 dhe 144/12),
- Dhënia e mendimit profesional në procedurën e dhënies së koncesioneve për hulumtime detale gjeologjike dhe eksploatimin e lëndëve të para minerale, nenet 14,19, 26,41,42 të Ligjit për Lëndët e Para Minerale (“Gazeta Zyrtare e RM-së” nr.136 / 12, 25 / 13 dhe 93/13),
- Zbaton aktivitete për identifikimin, vlerësimin dhe mbrojtjen e trashëgimisë gjeologjike dhe geomorfologjike.

Kompetencat e këtij departamenti janë:

- koordinimi, monitorimi dhe raportimi mbi shkallën e realizimit të NPAA (Programit Kombëtar për Afrimin e Drejtës të BE-së) në fushën e OMGJ,
- përgatitja e mendimeve profesinoale për menaxhimin e OMGJ,
- përgatitja e akteve nënligjore, në pajtim me Ligjin e OMGJ,
- realizimin e bashkëpunimit me të gjitha palët e tanguara, institucionet shkencore dhe teknike, organizatave joqeveritare të vendit dhe jashtë vendit në fushën e organizmave të modifikuara gjenetikisht,
- koordinimi i aktiviteteve për zbatimin dhe implementimin e efikas të marrëveshjeve ndërkombëtare – Protokolli i Kartagjenës mbi Biosigurinë (Gazeta Zyrtare e RM-së nr.40 / 05),
- kryen vlefshmërinë e informacionit në lidhje me organizmat e modifikuar gjenetikisht që do të vendosen në web-portalin – Shtëpia Klirike për Biosiguri  në bashkëpunim me organet kompetente tjera,
- zbatimi i UNEP / GEF Projektit “Mbështetje për Implementimin e Kornizës Kombëtare të Biosigurisë të Republikës së Maqedonisë”.